L' Echo des Rizières

by Adellaide de Perlinghi

(26 -27)

ràng buộc luôn tồn tại

 http://thethaovanhoa.vn/174N20110911161829405T133/hoang-himiko-coi-bo-la-tu-do-nhung-rang-buoc-luon-ton-tai.htm

"Nhìn thấy lửa và có được lửa khác xa nhau lắm!"

Nghệ sĩ thị giác Nguyễn Kim Hoàng (Himiko.Nguyễn)

"Nhìn thấy lửa và có được lửa khác xa nhau lắm!"

(THANH XUÂN).

Tự nhận mình không có khiếu diễn đạt khi phải đối thoại trực tiếp, cô gái có khuôn mặt “tiếu diện” này đã thổ lộ rằng: “Trong năm năm nay, từ lúc Himiko ra đời, tôi chỉ có duy nhất một trải nghiệm sống, là nỗ lực hết mình cho một công việc không thuộc về sở trưởng của mình”.

Tôi muốn bắt đầu bằng những lựa chọn của riêng mình

- Thưa chị, nghệ danh Himiko.Nguyễn chắc đã có từ khá lâu rồi thì phải?

Từ năm 2005, sau khi tôi tốt nghiệp đại học Mỹ Thuật và mở Himiko visual café. Thật may rằng phong trào chọn tên ngoại trong giới ca sĩ mới chỉ bắt đầu hơn một năm nay chứ không thì có thể một số người nghĩ rằng tôi sính tên ngoại nên chọn tên này.

- Chắc hẳn nó gắn với một kỷ niệm, một con người hay một nơi chốn nào đó?

Tôi từng sống ở Nhật 1 năm nhưng tôi chọn cái tên này vì chính ý nghĩa của nó. Trong tiếng Nhật, Himiko là “đứa bé nhìn thấy lửa”. Đó cũng là tên mà một người từng rất quan trọng với tôi dùng để gọi riêng tôi. Cũng có thể vì tên tiếng Việt của tôi nghe nam tính quá, ai gọi điện cho tôi cũng bắt đầu bằng câu “cho gặp anh Hoàng”. Cũng có thể, tôi muốn bắt đầu con đường nghệ thuật với những chọn lựa của riêng mình và không gây ảnh hưởng gì đến gia đình, vốn rất truyền thống và lạ lẫm với nghề nghiệp của tôi.

- Chị sinh ra trong một gia đình như thế nào?

Một gia đình truyền thống và ít nhiều phong kiến.

- Vậy, lối sống truyền thống của gia đình có ảnh hưởng đến tính cách hay quan niệm sống của chị không?

Dù tôi vẫn luôn cưỡng lại và nổi loạn trong suy nghĩ từ nhỏ nhưng không ít thì nhiều, có những điều đã ngấm sâu vào máu mà tôi không thể tự cởi bỏ được.

- Ai là người ảnh hưởng đến quan điểm nghệ thuật của chị nhiều nhất?

Tôi, cuộc sống của tôi.

- Có người nói rằng, phải có một chút điên khùng trong mỗi người nghệ sĩ, ở chị có điều đó không?

Tôi nghe khá nhiều lần câu hỏi này. Thực ra, không phải chỉ với nghệ sĩ mà trong mỗi con người ai cũng có những giây phút điên khùng cả. Khi người ta yêu, khi người ta xuất thần hay phút giây nổi loạn… Tôi cũng không thể ngoại lệ. Vì dù sao, việc sáng tác mà quá tỉnh táo và lý trí thì cảm xúc không thể tràn đầy. Nhưng tôi cũng không quá đỗi điên khùng để quên mất mình là ai hay ảo tưởng về chính bản thân mình.

- Vậy chị là mẫu người thế nào? Một lò lửa nóng ẩn đằng sau vẻ ngoài mạnh mẽ nam tính chăng?

Tôi không nhận mình là lò lửa. Tôi chỉ là một đứa bé nhìn thấy lửa. Việc nhìn thấy lửa với việc có được lửa khác xa nhau lắm chứ. Vì tôi rất nhiều khi lạnh lẽo và cô độc mà người ta cứ nghĩ rằng tôi ấm áp và hạnh phúc.

Tôi biết, rất nhiều người nghĩ rằng tôi là một người mạnh mẽ. Tôi thường nói vui với bạn bè thế này, người mạnh mẽ không đến với tôi vì nghĩ rằng họ không có ý nghĩa với tôi, tôi không cần bờ vai để dựa vì tôi quá mạnh mẽ. Còn người yếu đuối thì nghĩ rằng họ cần tôi, tôi có thể truyền cho họ sức mạnh, nhưng sau khi đến gần, họ nhận ra rằng tôi có khi còn yếu đuối hơn cả họ, nên họ ra đi. Rốt cuộc, không ai dành cho tôi cả.

Tôi nghĩ, mình có tổng hợp nhiều phần cơ bản của con người, đã từng như một người già, có một ít đàn ông, một chút đàn bà, nhiều phần trẻ thơ. Nếu bạn từng đọc blog của tôi, sẽ thấy nhiều hình ảnh món ăn tôi tự nấu và khoe nơi đó. Tôi nghĩ tôi là người tình cảm, biết chăm sóc cho người mình yêu thương và cũng cần một bờ vai để dựa.

Tôi đã để lạc mất ngọn lửa của mình

- Chị từng nói rằng, mình “là một người phụ nữ cơ bản về mọi mặt có một phần trẻ thơ với những mong chờ ngờ nghệch và niềm tin vĩnh cửu về một ngọn lửa yêu thương luôn thắp sáng”, cụ thể niềm mong chờ này chỉ cho riêng cá nhân chị hay còn dành cho ai khác?

Có ai tự mong chờ chính mình không nhỉ? Hẳn nhiên là câu nói đó tôi hướng về một người đã khiến mặt tôi tỏa sáng và lấp lánh niềm vui trong một thời điểm mà khiến ai quanh tôi cũng có thể nhận thấy. Tôi đã từng ngờ nghệch im lặng khi cần phải nói một điều quan trọng nên tôi đã để lạc mất ngọn lửa của mình. Nhưng tôi tin, tôi chưa là quá khứ, không là hiện tại, thì sẽ là tương lai của người đó dù tôi không bằng mọi giá tìm cách đạt cho bằng được điều tôi mong muốn. Tôi đọc ở đâu đó câu nói rằng, khi mình vững tin vào điều gì đó, thì sẽ đến lúc điều đó sẽ thành hiện thực. Tôi biết nhiều khi là viễn vông, chỉ có một đứa trẻ mới có thể tin y như là thực, nhưng niềm tin đó vẫn luôn hiện hữu.

- Vậy, riêng cá nhân chị, chị mong gì cho riêng mình?

Tôi mong sẽ đến ngày tôi thực sự nhận được sự ấm áp lan tỏa từ ngọn lửa mà tôi nhìn thấy.

- Có phải một chút cảm giác cô đơn, buồn phảng phất bắt gặp ở Himiko café cũng phản ánh tâm trạng chủ nhân của nó?

Tôi nghĩ, có lẽ là phản ánh chính tậm trạng của người cảm nhận thì đúng hơn. Vì đa số những người đến đây và ghi lại cảm xúc đều là bắt gặp chính mình trong sự phản chiếu. Có người khách nói vui với tôi rằng, khi đến Himiko, họ không còn cảm thấy buồn nhiều nữa, bởi nơi đây còn buồn hơn cả thế.

Thực ra thì gương mặt tôi không hợp với nỗi buồn, mà hợp với nụ cười hơn. Những người Nhật biết tôi ngày xưa từng nói tôi là đứa bé có gương mặt “tiếu diện”, vì tôi luôn gấy ấn tượng cho họ khi tôi mỉm cười. Vậy nên, khi tiếp xúc với tôi, bạn sẽ luôn thấy tôi cười (hoặc nhiều lúc khó tính quạu quọ ) chứ ít khi nào thấy tôi buồn. Nếu có thể nhận biết biết nỗi buồn ở tôi, có lẽ chỉ qua câu chữ.

- Chị rất hay nhắc đến Nhật trong các câu chuyện của mình,có vẻ như trong chị có một mối tình rất sâu đậm với đất nước, con người Nhật Bản?

Tôi nghĩ đó là một cái duyên thì đúng hơn. Ngoại ngữ đầu tiên tôi học là tiếng Nga và từng đạt giải sinh giỏi cấp tỉnh môn tiếng Nga và lọt vào vòng thi cấp quốc gia môn này. Hai đại học tôi đậu cũng là khoa Nga trường Đại học Tổng hợp và Sư phạm. Ngoài Việt Nam, đất nước đầu tiên mà tôi yêu cũng là nước Nga cùng với những tác phẩm văn học nước ngoài đầu tiên tôi đọc. Những bài hát nước ngoài đầu tiên tôi biết hát cũng là những bài hát tiếng Nga. Nhưng, đất nước tôi đặt chân đến đầu tiên lại là nước Nhật, con người đầu tiên tôi tiếp xúc và cùng làm việc cũng là người Nhật. Và, những thay đổi đầu tiên trong suy nghĩ của tôi cũng có được từ đất nước này. Ở nơi đó có người mẹ Nhật Bản làm thay đổi suy nghĩ của tôi về nhân cách sống. Thái độ làm việc nghiêm túc hay tinh thần trách nhiệm là điều tôi học được trong khoảng thời gian làm việc ở Nhật.

Tôi không dám gọi đó là mối tình sâu đậm, mà nghĩ đó là một cái duyên trong đời sống. Giờ đây, tiếng Nhật là ngoại ngữ duy nhất tôi có thể diễn đạt và hiểu (dù tôi cũng quên mất một nửa rồi). Còn tiếng Nga trong tôi chỉ còn lại những bài hát.

- Nhiều người biết Himiko.Nguyễn nhận xét rằng, đây là một người đàn bà dễ xúc động, thích ôm đồm nhưng dứt khoát như đàn ông, chị thấy có đúng không?

Người ta thường nhìn thấy tôi qua cái vẻ bên ngoài mà họ tưởng là vậy. Tôi là người miền Tây, trực tính, nhiều khi thành nóng nảy nên phản ứng ngay với những điều vô lý thì mọi người nghĩ tôi dễ xúc động chăng? Thật may, điều này không mâu thuẫn với tính cách nghệ sĩ cần có. Nhưng ôm đồm và dứt khoát thì có lẽ không đúng lắm. Có vài người hỏi tôi sao không làm thêm nhiều việc xyz… khác, nhưng tôi tự biết sức mình thế nào nên không cố những điều mà một mình tôi thì không thể làm được. Tôi cũng không dứt khoát như đàn ông được, vì ít nhiều nhân nhượng (trong giới hạn hợp lí) và đôi lúc cũng “thôi, kệ”.

Tôi không muốn nghĩ đến sự buông bỏ, bây giờ

- Dường như chị đã dồn hết tâm sức cho Himiko café và hẳn nhiên, Himiko café sẽ mang những dấu ấn của chị?

Có ai đó đã nói với tôi rằng, dù ba lần di dời địa điểm và ba không gian hoàn toàn khác nhau với nhiều lần thay đổi qua gần 40 cuộc triển lãm thì cái hồn của Himiko vẫn không thay đổi (Himiko ở Huỳnh Tịnh Của là một không gian trầm uất lắng đọng, Himiko ở Phan Đăng Lưu là một không gian tươi mới và trong sáng. Còn Himiko hiện tại ở Điện Biên Phủ là sự hòa trộn của một chút trầm lắng, một chút cô đơn với những mảng sáng và mảng xanh từ những dây leo tôi mang về trồng). Vẫn luôn cô đơn và nhiều phảng phất buồn vì nhiều khi vắng lặng quá chăng? Dấu ấn cá nhân tôi có lẽ là qua những tác phẩm điêu khắc của tôi đặt quanh quất nơi đây.

- Không gian đậm chất nghệ thuật của quán có làm giới hạn khách đến quán không?

Bạn biết rồi đó, Sài Gòn có lẽ là nơi tập trung nhiều nhất các quán cà phê với rất nhiều hình thức khác nhau với nhiều gu thưởng thức khác nhau. Điều khiến chính tôi cũng ngạc nhiên là trong năm 2006, chưa tới 1 năm sau khi hoạt động, thì Himiko đã lọt vào top mười quán cà phê độc đáo ở Sài Gòn trên các diễn đàn mạng. Nhiều bạn trẻ tìm đến đây chỉ vì nó là một quán café mang đậm chất nghệ thuật mà không hề phô diễn sự khùng điên hay nhức đầu nhức óc với những triết lý nghệ thuật cao siêu. Tôi chỉ muốn những tác phẩm nghệ thuật đến gần hơn với người xem, dù lặng lẽ vô hình thôi. Và qua đó, có thể chứng minh rằng nghệ thuật hoàn toàn có thể ứng dụng vào không gian trong đời sống thực chứ không phải chỉ một năm đôi lúc nằm ở những nơi xa cách lạnh lẽo như gallery hay bảo tàng.

Có lẽ, việc giới hạn số lượng khách đến Himiko không vì nó đậm chất nghệ thuật, mà bởi Himiko phải chuyển địa điểm liên tục 3 lần trong 5 năm nên số lượng khách quen rơi rụng dần. Vì bây giờ, tìm địa chỉ Himiko trên google, ra đến 3 địa chỉ khác nhau ở xa nhau cũng khiến người ta bối rối.

- Thế, tiêu chí đầu tiên của Himiko café là phục vụ nghệ thuật hay kinh doanh?

Nghệ thuật tự thân nó chưa thể sống được trong thời điểm này. Tôi muốn việc kinh doanh nuôi dưỡng được nghệ thuật.

- Với lượng khách quen cứ “rơi rụng dần” thì việc kinh doanh liệu có tiếp tục nuôi sống được không gian nghệ thuật này không?

Nếu tôi không phải thay đổi địa điểm liên tục, thì có lẽ đến giờ Himiko đã có thể tự thân nuôi được chính nó. Hiện tại, tôi vẫn cố gắng duy trì được Himiko nhưng nếu phải thay đổi địa điểm lần nữa, thì e rằng tôi không còn sức.

- Qua ba lần thay đổi địa điểm và phong cách thiết kế của quán cũng biến đổi, liệu sự thay đổi này bắt nguồn từ những trải nghiệm sống liên tục thay đổi của chị hay chỉ để phù hợp với xu hướng xã hội từng thời điểm?

Tôi không thể chạy theo xu hướng của xã hội để được nghĩ là phù hợp thị hiếu. Mà “chạy theo” ai bây giờ? Sao không làm cho mình thoải mái và yêu thích nó?. Những thay đổi về thiết kế không gian chỉ có một mục đích duy nhất là ứng dụng nghệ thuật một cách tốt nhất và phù hợp với chính không gian ấy trong khả năng tài chính tôi có và không được vượt quá giới hạn thay đổi kiến trúc của chủ nhà nữa. Nhưng ngay cả như không gian không thay đổi, thiết kế không thay đổi, thì bản thân những cuộc triển lãm khác nhau đã tạo nên những liên tục thay đổi về cảm giác cho những người khách thường lui tới nơi đây.

Và, tôi không nghĩ cụm “những trải nghiệm sống liên tục thay đổi” là dành cho tôi. Trong năm năm nay, từ lúc Himiko ra đời, tôi chỉ có duy nhất một trải nghiệm sống, là nỗ lực hết mình cho một công việc không thuộc về sở trưởng của mình. Quản lý và kinh doanh không phải là thế mạnh của một người nghệ sĩ, và tôi hoàn toàn không làm tốt nó. Mà tôi thì đã mất nhiều năm mới bước vào con đường nghệ thuật thì không có lý do gì để tôi phải từ bỏ sự lựa chọn của mình sau quá nhiều từ bỏ.

- Nếu giả sử có phải chuyển lần thứ tư thì Himiko café sẽ như thế nào?

Tôi không biết. Tôi không chắc Himiko sẽ còn. Tôi đã chuẩn bị tinh thần để chấp nhận việc khó khăn nhất là buông bỏ mọi thứ. Nhưng tôi không muốn nghĩ về điều đó trong thời điểm này. Năm nay là năm tôi thu hết toàn lực để tận dụng không gian này trong từng khoảng thời gian một để thực hiện dự án Tiếp diễn (bắt đầu từ 19/11/2010 và kết thúc vào 19/11/2011). Nếu Himiko có không còn nữa, thì tôi cũng không nuối tiếc vì đã cố gắng hết sức mình có thể.

TẠP CHÍ MỸ THUẬT THÁNG 5/2011 (tr.128~131)

New

tui thiệt tình không hiểu người ta viết gì.

tui chỉ thấy mình già. và giống má.

:(

ĐỐI THOẠI - phỏng vấn từ Mỹ

ĐỐI THOẠI

Trang Đài Classey-Trần Nguyễn phụ trách
( Trang Đài là một nhà tư tưởng và học giả chuyên về đề tài Người Việt Trên Thế Giới, sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ và Châu Âu )

---
[tạp chí PHỤ NỮ DIỄN ĐÀN, số 305,tháng 8/2009, tại 9747 Bolsa Ave. Suite # 205. Westminster, CA,USA]

Trang 64

Himiko : Thắp lửa trong Mỹ Thuật, tư tưởng

TG: Kính chào Chị Nguyễn Kim Hoàng. Trangđài rất hân hạnh được gặp gỡ Chị qua phim tài liệu “Đứa Bé Nhìn Thấy Lửa” của Đạo diễn Trần Lý Trí Tân được trình chiếu tại Đại Hội Điện Ảnh ViFF 2009. Thoạt đầu, nghe tên phim bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, Trangđài đều nghĩ là phim có nội dung ‘trẻ em’ và khi nhìn thấy tấm ảnh nhỏ giới thiệu thì cũng khó đoán nhân vật chính là một cô gái. Khi xem phim tại Đại Hội Điện Ảnh ViFF, Trangđài thật sự thích thú để khám phá những góc phố hội họa và bầu trời tư tưởng của Chị. Trước hết, xin mời Chị gửi lời chào đến độc giả của nguyệt san Phụ Nữ Diễn Đàn.

NKH: Chào chị Trang Đài, chào quý vị độc giả của nguyệt san Phụ Nữ Diễn Đàn. Tôi cũng thật ngạc nhiên khi biết mình được lựa chọn làm nghệ sĩ giao lưu với các bạn. Tôi biết đến Mỹ Thuật khá trễ, phải sau khi rời quê (Mỹ Tho) lên Sài Gòn học Đại Học Tổng Hợp, khoa Nga Văn. Nhưng vì không đủ điều kiện tự lo cho mình theo đuổi một đam mê vốn bị gia đình phản đối (nhà tôi khá khó khăn, và muốn tôi theo nghề giáo truyền thống hay là phiên dịch viên hơn là chọn con đường “lông bông”), nên tôi quyết định sang Nhật làm việc để kiếm tiền về tự lo ăn học. Năm 2000, 24 tuổi, tôi mới chính thức vào trường Mỹ Thuật. Năm 2005, tôi tốt nghiệp và mở ra không gian phá cách ‘Himiko visual café’ nhằm tạo ra một không gian giao lưu nghệ thuật tiếp cận thực sự với người dân Sài Gòn (vốn hứng thú đi café hơn là vào các gallery xem tranh). Tốt nghiệp khoa Điêu Khắc trường Đại học Mỹ Thuật nhưng sau khi ra trường, triển lãm cá nhân của tôi lại chủ yếu là làm installation, performance, conceptual photography là nhiều (các tác phẩm điêu khắc của tôi chủ yếu là làm từ thời sinh viên vì tốt nghiệp xong, tôi không có nơi chốn để làm điêu khắc nữa). Cũng có người hỏi tại sao tôi là một nghệ sĩ điêu khắc nhưng lại tham gia phần nhiều vào các hình thức thị giác mới, mà không chuyên chú sâu vào chuyên môn được đào tạo. Tôi cười. Biết nói sao giờ, tôi có những cảm xúc, những nghĩ suy, những ý niệm không thể trói buộc vào một quy định lề thói phải bắt buộc về sự diễn đạt. Điêu khắc hay hội họa hay nhiếp ảnh hay sắp đặt hay trình diễn… với tôi đều là một trong những ngôn ngữ dùng để thể hiện cảm xúc sáng tạo. Và, tôi sẽ không tự trói buộc, hạn chế mình trong một ngôn ngữ nào cả.

TG: Rất cám ơn Chị đã nhận lời “Đối Thoại” với độc giả của bản báo. Thưa Chị, vì mục này đặc biệt chú trọng đến kinh nghiệm của người Việt hải ngoại, Trangđài mời Chị kể về kinh nghiệm sống của Chị ở Nhật Bản.

NKH: Như đã giới thiệu ở trên, vì cần tài chánh để tự do theo đuổi đam mê nên tôi phải sang Nhật đi làm kiếm tiền. Trong một năm sống ở Nhật Bản, tôi đi theo dạng xuất khẩu lao động chứ không phải là được học về Mỹ Thuật. Tôi làm phiên dịch cho các tu nghiệp sinh lao động tại Nhật Bản và bản thân cũng lao động y như họ. Thế nên, kinh nghiệm của tôi tại Nhật Bản không phải là chuyện học hỏi hay sáng tác nghệ thuật mà là giữ thái độ nghiêm túc và kỷ luật trong việc làm.

Chỉ có sau này, sau khi có ‘Himiko visual café,’ tôi được một nhà tổ chức festival nghệ thuật trình diễn mời tham gia vào chương trình Performance of NIPPAF trong mùa hè 2006, và Asian Artists Meet South American diễn ra tại bốn thành phố Tokyo, Nayoga, Nagano & Kumagaya của Nhật, thì tôi mới có được chút kinh nghiệm nhỏ nhoi trong khoảng thời gian ngắn ngủi là hai tuần. Trong mười ngày, đoàn chúng tôi di chuyển qua bốn thành phố và có khoảng tám cuộc trình diễn (một cuộc trình diễn chính thức trong studio và một buổi trình diễn bất chợt ngoài đường phố). Tôi thực sự ngạc nhiên về sự nhiệt tình và đóng góp của các bạn sinh viên tình nguyện Nhật, một yếu tố quan trọng để tạo nên sự thành công cho các chương trình festival trình diễn của NIPPAF. Và tôi nhận ra được một điều quan trọng trong chuyến đi này, rằng ngay cả ở đất nước phát triển như Nhật Bản, performance vẫn chưa thực sự được công chúng thừa nhận và ủng hộ, nói gì đến việc chấp nhận và quan tâm đến loại hình nghệ thuật đương đại này ở Việt Nam.

Thật ra, tôi lại có nhiều thời gian sáng tác nghệ thuật ở Hàn Quốc hơn. Đó là vì tôi được mời tham gia chương trình sáng tác cư trú ở tỉnh Cheongju trong ba tháng (Cheongju Complex Cultural Center, Asian Artists in Residence Program, Choengju, South Korea). Nói chung thì, trong khoảng thời gian ngắn ngủi như vậy, tôi cũng không thể tự mình có nhiều những khám phá về không gian nghệ thuật. Nhưng tôi nhận thấy, so với những nơi tôi đến ở Nhật hay Hàn Quốc, thì hoạt động nghệ thuật ở Việt Nam, dù gặp vài khó khăn trong chuyện kiểm duyệt nhưng vẫn thu hút được sự quan tâm của đông đảo nghệ sĩ và được sự ưu ái của các phương tiện truyền thông. Và, với riêng bản thân tôi, thì chuyện sáng tác tại Việt Nam thực hiện được dễ dàng, thuận tiện hơn, vì ở đây, tôi có thể tự mình làm hết mọi thứ mà không phải nhờ ai, phiền ai như khi tôi sáng tác ở xứ người. (Đó là một trong những ái ngại lớn của tôi khi cần tìm vật liệu gì đó, nhưng lại phải nhờ một ai đó mà tôi lại cảm thấy họ luôn bận rộn).

TG: Mời chị giải thích về cái tên ‘Đứa Bé Nhìn Thấy Lửa,’ và kể cho độc giả về quyết định chọn lấy cái tên này cho đời sống mỹ thuật của Chị. Cái tên là nhân diện của mỗi con người. Sau khi chọn lấy cái tên Himiko, Chị có nhận thấy cuộc sống và cách nhìn của mình thay đổi không, và nếu có, thì thay đổi như thế nào?

NKH: Trong đời sống riêng lẫn trong nghệ thuật, tôi luôn cảm thấy mình chỉ như một đứa bé, cuộc sống và sáng tác luôn được dẫn dắt bằng tình cảm, vụng về trong lý trí. Khi còn là sinh viên, các thầy cũng nhận xét tác phẩm điêu khắc của tôi đầy tình cảm và những tác phẩm của tôi đạt giải triển lãm điêu khắc truyền thống do trường tổ chức là nhờ vào mặt tình cảm đó hơn là kỹ thuật thể hiện. Tôi biết đến cái tên Himiko sau khi đọc tiểu thuyết “Một nỗi đau riêng” của nhà văn Oe Kenzaburo (giải Nobel văn chương 1994). Và ý nghĩa của cái tên này ám ảnh tôi hơn là truyền thuyết về nó, hay là vì Himiko còn là tên vị nữ vương đầu tiên của Nhật Bản. Himiko có nghĩa là ‘đứa bé nhìn thấy lửa.’

Khi chưa vào trường Mỹ Thuật, và cũng chưa biết đến tên Himiko, tôi đã từng chọn một cái tên khác cho mình là “hạt cát nhỏ”, vì cảm thấy sự có mặt của mình trong cuộc đời này thật nhỏ bé và đơn độc. Khi mới ở Nhật về, có rất nhiều cơ hội làm việc và kiếm tiền mở ra cho tôi, nhưng tôi đã từ bỏ tất cả những cơ hội đó để lựa chọn con đường nghệ thuật, để cho đam mê dẫn dắt mình. Nên khi biết đến cái tên Himiko, tôi cảm thấy như mình đã thuộc về nó. Dù mọi người nhận xét, ‘Himiko visual café’ là một không gian có lửa, nhưng tôi không dám nói là mình mang trong người ngọn lửa, tôi chỉ thấy rằng tôi như một đứa bé cô độc trong bóng đêm, nhìn thấy ngọn lửa, và đi về hướng đó. Còn tôi có đến được gần, có chạm được vào ngọn lửa ấm và giữ được nó không, thì là còn cả một quãng đường dài trước mặt. Tôi từng vài lần bỏ cuộc hay thay đổi hướng đi trong vài giai đoạn đã qua trong đời, nhưng từ khi gắn với tên Himiko, tôi biết mình phải đi đến cùng trong sự lựa chọn này.

TG: Trong những tác phẩm văn chương cổ điển, những nhân vật chính thường phải trải qua một cuộc hành trình nào đó để tìm thấy chính mình, để ‘hóa bướm.’ Có lẽ chuyến đi ra nước ngoài (Nhật Bản và Hàn Quốc) đã cho Chị một không gian để tự do khám phá, và một đại dương để đối diện với thử thách trong sáng tạo nghệ thuật. Quá trình thăng hoa của Nguyễn Hoàng Kim đã diễn ra như thế nào?

NKH: Một năm sống ở Nhật không đủ gọi là không gian cho tôi tự do khám phá, vì khi đó, tôi đi để làm việc, và cũng rơi vào một môi trường kỷ luật khắc nghiệt, thiếu tự do (chẳng hạn như tôi không được quyền từ chối làm thêm vào buổi tối, dù tôi rất muốn dùng khoảng thời gian hiếm hoi trong ngày đó để đi gặp gỡ, nói chuyện với người bản xứ). Chỉ có thể nói, khoảng thời gian sống ở Nhật đã rèn cho tôi một tính kỷ luật và một sự nghiêm túc trong công việc. Kinh nghiệm đó giúp tôi nhận ra rằng một công việc bị chi phối bởi áp lực của đồng tiền không phải là con đường dành cho mình, khiến tôi dứt khoát hơn trong việc lựa chọn bước vào con đường nghệ thuật. Và tôi nhận ra một điều, cảm giác cô độc nơi xứ lạ bao giờ cũng dễ chịu hơn cảm giác cô đơn ngay trên chính quê hương mình, giữa những người thân của mình. Tôi vốn sợ cô đơn từ nhỏ, và bị nó ám ảnh suốt thời niên thiếu, nên có thể nói, đó là giai đoạn giúp tôi chấp nhận sự cô đơn, và lựa chọn sự song hành cùng nó trên bước đường nghệ thuật.

Về quá trình thăng hoa của tôi? Tôi nghĩ, mình chưa thực sự chạm tới nó. Tôi có vài khoảnh khắc tuyệt vời khi đi trải qua những chuyến đi thực tế trên mọi miền đất nước trong năm năm thời sinh viên, nhưng đó chỉ mới là những trải nghiệm ngắn ngủi. Có lẽ, quá trình thăng hoa của tôi hãy còn đâu đó trên chặng đường dài trước mặt.

TG: Trong hoàn cảnh toàn cầu hóa hiện nay, một người có thể ‘sống’ ở một nơi nhưng lại có thể ‘thuộc’ về nhiều nơi khác. Chẳng hạn một điêu khắc gia như Chị, sống và làm việc ở Việt Nam, nhưng tư tưởng và sáng tạo của Chị không bị giới hạn bởi không gian địa lý của nơi cư ngụ. Chị có suy nghĩ gì về những tác phẩm của mình – chúng có Việt tính hay không? Và nếu có, Chị định nghĩa Việt tính như thế nào? Hay Chị chỉ sáng tạo, còn việc phân tích thì nhường lại cho giới phê bình nghệ thuật?

NKH: Tôi là một người thuần Việt, sinh ra và lớn lên trong một gia đình còn nặng tính phong kiến, là một trong những thế hệ cuối cùng được giáo dục bởi những quan điểm nghiêm khắc và có phần khép kín. Tôi sang Nhật năm 22 tuổi, và bị một cú sốc văn hóa về những khác biệt của những giới hạn. rước đó, tôi nghĩ mình là một người tự do lựa chọn suy nghĩ, quan điểm, và cách sống. Nhưng dần dần, tôi nhận ra rằng tôi đã có những ngộ nhận về tự do suy nghĩ đó. Những suy nghĩ mà tôi có được, thực ra cũng chỉ như là một trong những món ăn được bày ra trong một bữa tiệc búp phê. Được toàn quyền lựa chọn những món đó, ăn thỏa thích, no nê, tôi nghĩ là mình được tự do lựa chọn mọi thứ, mà không biết rằng, thực chất, đó cũng chỉ là một bữa ăn đã được tính trước, và tôi chỉ được ăn một trong những món mà người ta đã chọn cho mình .Nhưng, cho dù suy nghĩ của tôi có nhiều thay đổi qua những chuyến đi và quan sát, thì mặc nhiên, tôi vẫn còn chưa thoát khỏi những điều khuôn khổ đã thấm nhuần vào máu. Những tác phẩm của tôi là ngôn ngữ nói lên quan điểm, tâm tư tình cảm, cách sống, sự lựa chọn và cái nhìn của tôi về cuộc sống, về con người xung quanh mà tôi là một nguyên tố trong tổng thể đó. Tôi không thể nói nó là tiếng nói đại diện của nhiều người Việt, mà chỉ có thể khẳng định, đó là tiếng nói của tôi, một người Việt. Và chỉ cần như thế, tôi nghĩ, có thể nói là Việt tính.

Tôi không có nhiều cơ hội gặp gỡ và tiếp xúc với giới phê bình nghệ thuật, cũng như, không biết họ có biết đến tác phẩm của một người trẻ như tôi không. Nên đôi khi, tôi cũng phải tự phân tích và nói về quan điểm sáng tạo của mình, một điều mà tôi hoàn toàn không thích lắm. Bởi đơn giản vì tôi nghĩ, tác phẩm đã là một tiếng nói.

TG: Xin được hỏi về cái nhìn của Chị trong vấn đề giới tính và nghệ thuật. Tuy hiện nay, số họa sĩ và điêu khắc gia nữ đã có nhiều, nhưng sự chênh lệch nam nữ vẫn còn rất cao. Chị đã gặp những trở ngại nào, nếu có, trong quá trình đi tìm con đường và tiếng nói nghệ thuật của mình? Và đứng về mặt giới tính, Chị có nhận diện với phái nữ không, hay chọn làm ‘Đứa Bé Đã Nhìn Thấy Lửa’ - một nhân diện ngoài giới tính?

NHK: Ngày nhỏ, cũng có đôi lúc tôi muốn mình là một người đàn ông, để có thể lang bạt kỳ hồ, có thể làm những điều mình thích mà không gặp nhiều trở ngại như khi là một người phụ nữ. Nhưng càng lớn, những giới hạn về giới tính không còn là trở ngại quá lớn với tôi, nhất là khi quan điểm xã hội ngày càng rộng mở, và người phụ nữ cũng có một sự bình đẳng nhất định. Tôi không xoáy sâu vào việc lựa chọn giữa việc chăm sóc gia đình hay dấn thân vào con đường nghệ thuật, vì suy cho cùng, đó cũng là một trong những vấn đề bình thường trong cuộc sống mà bất kì người phụ nữ nào cũng phải đối mặt, và phải lựa chọn. Mà, đã là lựa chọn, thì âu cũng là một điều thuận theo tự nhiên, khi phụ nữ phải hy sinh đam mê nhiều hơn là đàn ông. Còn riêng tôi, tôi đã chọn việc bước vào con đường này, vì thế, chuyện phân biệt giới tính với tôi không còn là vấn đề lớn nữa. Khi tôi làm triển lãm sắp đặt THẾ GIỚI ĐA NGUYÊN ở Hàn Quốc và Sài Gòn năm 2007 về đề tài đồng tính (được mời tham dự triển lãm ở Beclin do Ifa gallery tổ chức vào tháng 12 năm 2009), nhiều người cũng đặt câu hỏi về giới tính của tôi, hỏi tôi có phải là người đồng tính không. Tôi không hiểu, sao người ta không nhìn vào tác phẩm, không đi thẳng vào vấn đề tôi đặt ra, mà lại xoáy sâu vào chuyện riêng tư trong đời sống.

Tôi là một người phụ nữ cơ bản về mọi mặt. Cũng có những ước mơ và khao khát hạnh phúc, và phải lựa chọn một trong những điều khả dĩ trong cuộc sống, chứ không còn là một đứa bé ôm ấp huyễn tưởng về những điều viễn vông. Nhưng trong người phụ nữ nào mà không có một phần trẻ thơ, với những mong chờ ngờ nghệch và niềm tin vĩnh cửu về một ngọn lửa yêu thương luôn thắp sáng? Mà trẻ thơ đa phần như nhau, đều là một nhân diện ngoài giới tính.

TG: Rất cám ơn Chị cho một cuộc “Đối Thoại” lý thú. Mến chúc Chị tiếp tục thành công trong việc nối lửa cho nghệ thuật đương đại, và cho các thế hệ họa sĩ tương lai. Rất mong Chị sẽ có dịp đến Hoa Kỳ để trao đổi về vấn đề mỹ thuật qua chương trình Fulbright.

NHK: Xin cảm ơn chị.

----

(lần đầu tiên mình được 1 bài phỏng vấn không bị cắt chữ nào :) )

The World magazine

Đẹp 1001

Báo mới, số thứ 2.


Bàng phỏng vấn gốc từ tháng 10/ 2008.

Thế hệ chúng tôi

Gặp lại nghệ sỹ điêu khắc Nguyễn Kim Hoàng sau chuyến ngao du qua đất Mỹ, vẫn là khuôn mặt tròn đầy trẻ hơn tuổi mà nhiều người nhìn nhầm giống người Nhật. Cũng là một cơ duyên, chị đã từng sống tại Nhật hơn 1 năm và thành thạo ngôn ngữ nước này, cũng như một tay gầy dựng và phát triển quán Cà phê nhìn mang tên Himiko Nguyễn (Trong tiếng Nhật, Himiko là đứa bé nhìn thấy lửa).

TÔI “MIỄN DỊCH” TRƯỚC CÁI ĐIÊN CỦA NGHỆ SỸ KHÁC

• Thường thì, người ta hình dung một “nghệ sỹ” luôn có một ngoại hình và cả tính cách hơi khác người, riêng chị thì lại có một ngoại hình trẻ hơn tuổi, chị có thể miêu tả một chút về mình không?

Tôi thường hay bị nhận xét trẻ con hơn độ tuổi tôi đang có. Mới tháng trước qua Mỹ, trong một cuộc triển lãm Mỹ Thuật, tôi đến lấy ly rượu cho mình thì bị hỏi ID xem có đủ tuổi uống rượu chưa, vào casino thì bị dòm dòm hỏi mày còn con nít mà. Trẻ hơn Mỹ đã đành, mới năm ngoái, khi tôi chạy chiếc xe Atila của người bạn vô bãi gửi xe, thì “được” chú gửi xe thân tình hỏi, “mày chưa đủ tuổi sao dám chạy xe này con”. Hình như, tôi chưa bao giờ “lớn” trong mắt ai cả. Còn, thật ra, tôi cũng thấy mình bình thường như mọi người, cũng bị chi phối bởi cảm xúc và đôi khi cũng để lý trí dẫn dắt. Có khác chăng là bởi cái đam mê vận quá sâu vào người, mà, đam mê nghệ thuật thì không phải ai cũng hiểu. Ngay cả như gia đình tôi, luôn bảo tôi dẹp bỏ Himiko đi cho khỏe người, mà tôi thì vốn cứng đầu và lì lợm, gồng được lúc nào thì cứ gồng, chừng nào hết sức thì buông vậy.

• Theo chị, nghệ sĩ có cần “điên” không? Và chị đánh giá như thế nào về mức độ “điên” của nghệ sỹ nói chung và của bản thân nói riêng?

Tôi cũng hay nghe người ta nói nghệ sĩ thì thường hay điên, nhưng, thật ra, trong cuộc sống, ai mà không có lúc điên , lúc tỉnh. Có chăng, “điên” là sự buông thả cảm xúc không kiềm chế lại bằng lí trí, mà nghệ sĩ thì, lý trí quá, làm sao thể hiện được cái tôi, cái tình vào trong tác phẩm đây? Nếu có thể “điên” đúng lúc và tỉnh kịp thời thì tuyệt vời rồi, nhưng không phải ai cũng có thể kiểm soát được cường độ đó. Riêng tôi thì, có thể với gia đình, cái sự “buông mình” vào môi trường nghệ thuật của tôi là điều điên rồ, nhưng với tôi thì lại là lựa chọn không thể nào khác đi được. Ngoài ra, trừ khi bị sự chi phối quá mức của tình cảm (tôi vốn là người lụy tình), thì trong sáng tác, tôi cũng tự biết cách điều chỉnh để điên một cách vừa phải và tỉnh ra kịp lúc. Còn với nghệ sĩ khác, tôi “miễn dịch” trước cái điên của họ nên không thể đo được cường độ của ai cả.

TÔI CẢM THẤY MÌNH SẮP SỬA BUÔNG…

• Có người cho rằng nghệ sỹ là một con buôn khéo tay, nghĩa là buôn từ tác phẩm của mình tới buôn những hoạt động xung quanh tác phẩm trong đó có kinh doanh “tên tuổi”, kinh doanh dịch vụ cộng thêm, và dường như nghệ sỹ khi kinh doanh đều khá thành công, quan điểm của chị về vấn đề này ra sao?

Có thể với ca sĩ hay diễn viên thì do sức hút với một số lượng fan hâm mộ thì điều này có vẻ đúng, nhưng với tôi thì quan điểm này phá sản. Tôi thực sự là con buôn dở tệ và hoàn toàn không biết cách khai thác tên tuổi hay thương hiệu (nếu có) của mình.

• Chị cũng đã từng nói rất ghét việc kinh doanh, đi từ điểm chung của nghệ sỹ là tính tự ái và tự trọng cao hơn người khác, vậy sao chị vẫn chọn công việc này mà không phải là chuyên tâm vào sáng tác?

Tôi vẫn sáng tác đó thôi. Tính đến thời điểm sau khi tốt nghiệp (cũng là thời gian bắt đầu khởi dựng Himiko visual café) tôi đã có 3 cuộc triển lãm cá nhân (trung bình mỗi năm 1 lần), và tham gia 2 chương trình sáng tác nghệ thuật dài ngày ở Nhật Bản và Hàn Quốc. Ngay cả việc cố gắng duy trì hoạt động của Himiko, tôi cũng không nghĩ mình đang kinh doanh quán cà phê, mà là như đang gìn giữ một không gian hoạt động nghệ thuật cộng đồng. Đơn giản là tại đây, tôi và bạn bè tôi có thể trưng bày, giới thiệu tác phẩm của mình một cách thoải mái và đến được với nhiều đối tượng người xem mà không phải lệ thuộc vào những giới hạn thời gian hay thủ tục rườm rà như khi trưng bày ở những không gian khác. Có giới hạn chăng là tôi phải thay đổi ngôn ngữ thể hiện vì trong điều kiện hiện tại, điêu khắc, chuyên môn tôi được đào tạo chính quy từ trường đại học, không thích hợp về mặt tài chính cũng như về nơi chốn để tôi chọn lựa.

• Dường như, phía sau sự thành công của mỗi nghệ sỹ đều có bóng dáng của một hoặc nhiều vị “ân nhân” nào đó, chị có nằm trong trường hợp này không?

Tôi không chắc mình có được xếp vào dạng nghệ sỹ thành công không nữa. Vì hiện tại, tôi thấy mình còn đang quá gồng mình mệt mỏi. Chỉ có thể nói rằng, để đứng được cho đến ngày hôm nay, thì phía sau tôi có sự động viên của vài người bạn và sự giúp đỡ, cũng như lời khuyên của một vài “người lớn” trong lúc gian nan nhất. Nhưng đường thì dài, rồi, có lúc, tôi thấy mình thật đơn độc với những lo âu tính toán không hợp với bản chất của mình. Như lúc này đây, tôi thực sự không biết có ai phía sau tôi hay không nữa. Cái tiếng của Himiko làm mọi người ảo tưởng về tôi. Tôi phải nói thật rằng tôi đang đuối sức bởi sự thay đổi nơi chốn giữa chừng sau 2 năm tưởng đã làm tôi trắng tay. Ráng gồng thêm nửa năm nữa đến giờ tôi bắt đầu mỏi mệt. Tôi đang cảm thấy mình sắp sửa buông, bởi không đủ lực để theo một công trình đòi hỏi sự dài hơi như thế này.

TẠI SAO PHẢI THỎA MÃN TÒ MÒ CỦA NGƯỜI KHÁC

• Chị từng tổ chức một chương trình nghệ thuật cộng đồng Free Hug khá đình đám, lấy ý tưởng từ hoạt động của một chương trình tại Úc. Chị đánh giá như thế nào về những hoạt động như vậy khi thực hiện ở Việt Nam?

Tôi không nghĩ từ “đình đám” là chính xác, vì, tôi và Nam Phương đã thực hiện điều đó khá lặng lẽ, theo đúng tinh thần “Free hug”, để cảm nhận một cách giản dị sự tiếp nhận những cái ôm nồng ấm bất ngờ từ những người xa lạ. Cho đến bây giờ, những video clip tôi quay vẫn chưa đưa lên YouTube như đã dự định chia sẻ như sự tiếp nối chương trình đó. Chỉ đến khi phóng viên Tuổi Trẻ đến với dự định đưa tin về Freehugs tôi thực hiện ở Himiko, thì tôi mới cho anh biết về chuyện chúng tôi làm, vì đó mới đúng tinh thần “Free hug” một cách “nguyên chất” hơn. Tôi hơi dị ứng với những phong trào Free hugs được khởi xướng trên blog sau đó, với những băng rôn, khẩu hiệu và một đám đông ồn ào mang tính chất biểu hiện và “đình đám” để lập kỷ lục gì đó hơn là thực sự cần một cái ôm như đúng ý nghĩa nguyên thủy của Juan Mann - người Úc đã khởi xướng nên phong trào Free hug.

• Trong một lần tham gia dự án nghệ thuật “Art Maraton”, chị đã chọn đề tài “Thế giới đa nguyên” mà tinh thần chung là về đồng tính. Người ta sẽ đặt câu hỏi “liệu những ẩn ức bên trong được sắp đặt thành nghệ thuật hay chính người nghệ sỹ thể hiện những ẩn ức của người khác bằng cái tài của mình”?

Nếu như tất cả những “sắp đặt thành nghệ thuật của người nghệ sĩ đều xuất phát từ những ẩn ức bên trong” thì có lẽ, người nghệ sĩ phải vận lấy khá nhiều những bi kịch cuộc đời, những đớn đau tinh thần, những chồng chất số phận? Mà tôi nghĩ, một kiếp người không thể nào mang vác hết. Tôi chỉ cảm thấy rằng, một tác phẩm nghệ thuật mang tính cộng đồng nói chung, là một thứ ngôn ngữ mà muốn thể hiện nó, người ta phải lăn lê bò toài vào những mảnh đời, học lấy tiếng nói của người trong cuộc, vận lấy những nghĩ suy, day dứt như chính mình là… Thật ra thì, người nghệ sĩ nào, rồi cũng có một lần làm lẫn lộn cả hai vế đó, nhưng rốt cuộc phải là, tác phẩm anh như thế nào, có được sự thừa nhận của thế giới mà anh thể hiện không. Riêng bản thân mình, tôi không quan tâm lắm đến những tò mò cố ý của những câu hỏi xoáy vào khía cạnh nhạy cảm. Trong mắt tôi, tất cả những tình yêu thương đều giống nhau về bản chất, tôi không quan tâm lắm và cũng không cảm thấy mình phải có nhiệm vụ thỏa mãn những tò mò về góc độ riêng tư mà người khác xoáy vào.

NGHỆ SĨ CỨ NÊN LÀ KẺ CỰC ĐOAN NHẤT

• Quan điểm cũ cho rằng “nghệ sỹ là người nói lên tiếng nói số đông bằng cách riêng của họ”, nhưng kết quả là người ta nhìn thấy “nghệ sỹ chỉ nói lên tiếng nói của chính họ bằng một cách không mấy dễ hiểu”. Chị nghĩ sao về điều này?

Cũng tùy thôi. Có thể, người ta nhìn thấy những nghệ sĩ chỉ nói lên tiếng nói của chính họ, mà họ cứ tưởng là mình đang cất tiếng cho đám đông, nên cũng không mấy người hiểu. Tôi thực ra không biết về “quan niệm cũ” này đâu. Và bản thân tôi, cũng ít khi nào nghĩ rằng mình là người cất tiếng của đám đông. Bởi, cho dù có đưa ra một đề tài nào đó, tôi cũng thể hiện theo góc nhìn của mình, dựa trên chủ thể quan điểm là mình, mà trong đám đông đó, có vài người hiểu được đã là đáng quý. Tôi thì thấy rằng, người nghệ sĩ cứ nên là một kẻ cực đoan nhất, giữ cái tôi nhất, mang một nét riêng biệt nhất, đừng để lẫn lộn vào trong đám đông, chỉ cần cất tiếng nói mà ai nghe cũng biết là của riêng chính họ là đã thành công rồi. Còn hiểu thì, tùy duyên, tùy thời và tùy người thôi.

• Ở thế hệ của chị và nhận xét những quan điểm nghệ thuật hiện đại, chị đang chọn cho mình con đường nào?

Có bao nhiêu con đường ở cái thế hệ của tôi? Có bao nhiêu quan điểm nghệ thuật hiện đại? Tôi còn không biết nữa. Ngay khi sắp tốt nghiệp đại học, tôi đã định sẵn cho mình con đường của những chuyến đi, những khám phá ,thể nghiệm… và không mang vác quá nhiều vào mình. Rồi tôi gặp vài người theo cơ duyên, đẩy đưa tôi bước vào con đường nhiều khó khăn này, rốt cuộc còn lại mình tôi. Tôi có bước tiếp được hay phải rẽ ngang, tôi vẫn còn chưa biết. Nhưng, có vẻ như, nói theo cách của anh thì, có vẻ như tôi đang sắp lựa chọn con đường “thể hiện những ẩn ức riêng tư”!

• Được biết, tại Himiko Salon, chị đã nhận tổ chức triển lãm cho những sinh viên mỹ thuật trẻ mới ra trường và những triển lãm của trẻ em đường phố, xét một mặt nào đó, đây có thể xem như là một hoạt động “từ thiện” của chị không, vì về mặt kinh doanh là không có doanh thu?

Tôi gọi đó là một trong hoạt động hỗ trợ và giúp sức cho những người trẻ chưa đủ điều kiện có thể tự ra mắt mình. Tôi không thể gọi là hoạt động từ thiện, bởi lẽ, bản thân Himiko chưa đủ lực để có thể làm từ thiện (vẫn phải lấy một phí cơ bản nhất là phí party). Và, chính Himiko cũng là một không gian trẻ đang cần sự hỗ trợ và giúp sức mới có thể đủ sức dài hơi mà đứng vững.

• Theo quan sát của chị, thì Himiko có phải là quán cà phê nhìn đầu tiên ở Sài Gòn không?.

Tôi chẳng thể khẳng định Himiko có phải là một quán cà phê nhìn đầu tiên hay không, bởi lẽ, có nhiều quan điểm khác nhau về quan niệm “nhìn”. Chẳng hạn, trước đó cũng đã có 1 vài quán treo 1 vài bức tranh hay thư pháp gì đó, và gọi đó là cà phê nghệ thuật. Tôi chỉ có thể nói là ở Sài Gòn, Himiko là quán cà phê đầu tiên đưa mô hình không gian nghệ thuật công đồng vào tiêu chí hoạt động nghiêm túc và tổ chức triển lãm một cách thường xuyên. Sau đó, theo tôi biết thì có 2 nơi cũng bắt đầu mô hình này ở Sà Gòn nhưng hiện tại, cả 2 nơi đó đều không còn hoạt động nữa. Còn theo như người ngoài, một nghệ sĩ người Nhật sống vài năm tại Việt Nam giới thiệu của cho ART iT -một tạp chí nghệ thuật tại Nhật khi được yêu cầu giới thiệu 5 không gian gian nghệ thuật có ảnh hưởng nhất tại Việt Nam thì Himiko là một trong những lựa chọn đó, cũng khiến tôi hơi ngại ngùng. Nhưng, có thể, đó là điểm khác biệt so với quán cà phê “nhìn” nào đó mà anh định so sánh.

• Chị có thể chia sẻ một chút về những dự định sắp tới của chị về nghệ thuật?

Tôi thực sự muốn tự do tham dự chương trình của các trại sáng tác nhiều nơi. Nhưng trước mắt, để giữ gìn Himiko thì tôi đành gác lại những đam mê đi lại và toàn tâm vào nó. Nên, có lẽ, dự định nghệ thuật sắp tới của tôi chỉ là Himiko và Himiko (tôi đã nói, tôi xem Himiko là một tác phẩm nghệ thuật cộng đồng hơn là một dự án kinh doanh). Trong chuyến đi Mỹ vừa rồi, tôi có gặp lại một người bạn lâu năm, và người đó rất quan tâm đến việc mở một mô hình Himiko visual café thứ hai tại Mỹ. Nếu như mọi việc suôn sẻ, tôi hy vọng trong tương lai không xa, tôi có thể giới thiệu một góc hoạt động của không gian nghệ thuật trẻ tại Việt Nam tại đó.

Còn hiện tại, chân tay đầu óc dính chặt nơi này, tôi đang bắt tay vào tập tành một ngôn ngữ nghệ thuật còn khá mới mẻ với tôi. Bao giờ xong, tôi sẽ trình làng vậy.

VŨ NGUYÊN thực hiện

Ming Pao Daily News

Hi Himiko,
how are you lately? Attached please find my feature on your cafe.Hope to see you soon. Be it HCMC or Hong Kong.
Take care,

kit--Kit Ling WONGSenior ReporterMing Pao Daily News

STATEMENT 1000 JUMPS

GIỚI THIỆU VỀ TRIỂN LÃM “NHẢY 1000”
Của Phạm Văn Đức và Ciarna Hackett

Hãy đến với triển lãm này để tìm niềm vui được nhảy.
Bắt đầu hơn một năm trước, trong một chuyến đi Phước Hải, chung quanh chúng tôi là biết bao cảnh đẹp nơi đây, khiến chúng tôi vui sướng và muốn nhảy lên. Thế là ý tưởng về một triển lãm ảnh sắp đặt ra đời. Từ lúc đó đến nay, chúng tôi đã nhảy khắp nơi, nhảy ở phía bên kia đại dương Ireland và nhảy tại Việt Nam. Bạn bè cũng tham gia cái thú vui nhảy này, và cả những người lạ nữa. Họ đã nhảy ngoài quán bar, trong các con hẻm, trên đường phố, tại bãi biển, trên các đỉnh núi, bên bờ sông, trong trung tâm thành phố…Sự thật là khi mang máy ảnh chụp những người nhảy, chúng tôi đã tìm được những tình bạn thú vị, những thú vui hoạt động cùng nhau, niềm vui được nhảy…tất cả khi có thể đều thích nhảy…chúng tôi nghĩ mọi người nên nhảy. Hãy nhảy thật cao hết sức của bạn để tìm thấy những khoảnh khắc khó quên.
Cám ơn những người đã nhảy cùng chúng tôi.

~~~

STATEMENT
1000 JUMPS
PHAM VAN DUC
CIARNA HACKETT

IN WHATEVER SITUATION, WHER EVER YOU ARE PEOPLE LIKE TO JUMP. THIS IS PROVEN HERE WITHIN.

It all started over a year ago, when at Phuoc Hai we were surrounded by beautiful scenery, we wanted to jump, so we did. Since that time we have jumped every-were, we have jumped our way across the ocean. We have jumped in Ireland and in Vietnam. Friends have joined in the jumping fun, strangers have joined in. outside bars, in alleys, on public streets, at the beach, on the mountains, by the rivers, in the centre of the city we have all jumped. The truth is in carrying a camera and finding our jumpers we have found the fun in friendships, the fun in togetherness, the fun in jumping…everyone who can likes to jump…we think everyone should jump. No matter what’s going on jump as high as you can and all will be momentarily forgotten.

THANKS TO ALL OF OUR JUMPERS!

Himiko trên YouTube

Hôm nay Himiko được đưa lên YouTube.

Có điều nói bằng tiếng Nhật, mọi người xem hình đỡ cho vui.

HIMIKOさん

こんにちは。

以前、HIMIKOさんのカフェで撮影させて頂いた、
「ベト株」の北でございます。
先日は大変お世話になりまして、どうもありがとうございました。

ご無沙汰しております。
お元気でいらっしゃいますか？
アメリカへの旅行はいかがでしたでしょうか。

本日は、先日撮影させて頂いた映像を
YOUTUBEへアップロードさせていただいた旨のご連絡でございます。

URLは以下のとおりです。
http://jp.youtube.com/watch?v=DAk-LCc03yk

お楽しみいただけると幸いです。

それでは、またお会いできる日を楽しみにしております。

北　桂子

Bài trên Tạp chí ăn uống

Bài trên tạp chí ăn uống, số 8.3.2008

.

.

Tin mới về art

Sàn Art cộng tác với quỹ Vietnam Foundation for the Arts (VNFA) hân hạnh kính mời các anh chị nghệ sĩ cũng như những người yêu thích mỹ thuật đến tham dự buổi thảo luận của Alma Ruiz (curator nghệ thuật đương đại của bảo tàng Los Angeles) và Carolee Thea (curator, nhhệ sĩ, nhà phê bình…) tại Tp. Hồ Chí Minh vào lúc

9h30, thứ Sáu, ngày 16/11/2007
Địa điểm: Hội Mỹ Thuật Tp.HCM
218A Pasteur, Quận 3, Tp.HCM

Bà Thea sẽ nói về cuốn sách của bà có tên là “Foci”, bao gồm những bài phỏng vấn với 10 giám tuyển quốc tế: Dan Cameron, Hou Hanru, Yuko Hasegawa, Maria Hlavajova, Vasif Kortun, Kasper Konig, Barbara London, Rosa Martinez, Hans-Ulrich Obrist And Harold Szeemann. Quyển sách này xem xét công việc của giám tuyển thông qua chính cái nhìn và sự hiểu biết của họ.
Sự khảo sát về cá tính và nguồn gốc trong văn hóa toàn cầu ngày nay đã dần đưa nghệ sĩ và giám tuyển khám phá ra những chiến lược và ngôn ngữ nghệ thuật khác nhau, để dàn xếp những không gian của sự diễn đạt nghệ thuật, phê bình tri thức và quan điểm nhân văn cho xã hội và tầng lớp của mình. Trong khi nghệ sĩ và tác phẩm của họ cung cấp những yếu tố về cảnh quan văn hóa, thì giám tuyển là những người dàn xếp sáng tạo để hấp thụ, tổ chức và đưa thông tin vào trong mạng lưới luôn tiến hóa của những hệ thống triển lãm: triển lãm định kỳ biennale, hội chợ mỹ thuật, triển lãm bảo tàng và những dự án đặc biệt khác.
Bà Ruiz sẽ nói về “Triển lãm mỹ thuật Châu Mỹ Latin tại bảo tàng nghệ thuật đương đại, Los Angeles”
Bảo tàng mỹ thuật đương đại Los Angeles (MOCA) trưng bày những triển lãm nghệ thuật Châu Mỹ Latinh như là một sứ mệnh của một bảo tàng quốc tế từ 1996. Những cuộc triển lãm này đi từ triển lãm lịch sử đến những dự án trưng bày cá nhân của nghệ sỹ, và cả những dự án của nghệ sĩ. Alma Ruiz, giám tuyển của MOCA, sẽ nói chuyện về những cuộc triển lãm mà bà tổ chức bắt đầu với dự án “Cicatriz” của Rosângela Rennó vào năm 1996 đến triển lãm gần đây nhất “Poetics of the Handmade” (tạm dịch: sự thi vị của tác phẩm làm bằng tay)

???

sao người ta cứ thích diễn lại, kể lại, viết lại một bài viết???

Bản thân một bài viết, đã là đủ rồi. Tại sao lại phải thuật lại một bài viết với một giọng điệu này thành một giọng điệu khác.

Mệt quá rồi.

id=361

Triểm lãm điêu khắc Trần Việt Hưng

CHUYỆN "THUẦN PHONG MỸ TỤC" VIỆT NAM

Tìm được 1 trang báo điện tử Việt Nam đăng hình minh họa CLOSER đẹp. Biên tập từ bài viết của blog cô Ha N ( http://blog.360.yahoo.com/blog-W3j_deA9fqhQ42mJgHpQRLI0QNVO?p=127#comments )

CHUYỆN "THUẦN PHONG MỸ TỤC" VIỆT NAM

Gần đây, tôi phải nghe và đọc cụm từ "thuần phong mỹ tục" (TPMT) "hơi bị nhiều" trên TV và trên báo chí...

Nhận xét về thời trang ăn mặc của giới trẻ thời nay cũng là cụm từ này, nhưng có chữ THIẾU ở đằng trước.

Bình luận về vụ bắt mấy vũ trường, báo chi cũng "phán" rằng tuổi trẻ sinh hoạt vui chơi ở đây "không đúng với TPMT Việt".

Phê vào giấy xin phép mở một cuộc triển lãm ảnh nuy (nude) của một nữ nghệ sĩ trẻ cũng là "không cho phép vì ảnh thiếu TPMT dân tộc".

Vậy TPMT dân tộc là thế nào? Lấy mốc gì để so sánh? Lấy ba-rem nào để đánh giá?Bởi vì, đã gọi một giá trị để đánh giá là tính DÂN TỘC thì không thể nào thay đổi được sao? Tính DÂN TỘC thì trải qua hàng nghìn năm vẫn thế chứ?

Vậy mà tôi dám khẳng định rằng sự đánh giá về TPMT Việt thay đổi theo từng thời kỳ và tùy thuộc vào những người có quyền đánh giá, có quyền phê phán, có quyền "thả ra" hay "co vào"...

Vào thập niên 70 thế kỷ trước, có phong trào "cắt quần loe tóc dài" của thanh niên rất gắt gao. May quá, những năm đó tôi đang du học nước ngoài nên khi về nước tôi chỉ được nghe kể lại... Đầu mỗi con đường lớn đều có một cái bàn, quây quần quanh đó là "thanh niên xung kích" và lãnh đạo cùng công an phường; nếu bắt được "tay chơi "nào thì sẽ cắt cái quần loe tơi tả... như lá chuối bị bão xé rách, còn tóc thì bị... húi cua. Nhưng đáng nói là bà con hai bên đường thì lại rất sẵn lòng cứu giúp bọn thanh niên tội nghiệp đó: hoặc là báo cho chúng biết các anh hùng đang "núp" ở đâu, hoặc là cho chúng chạy vào nhà tá túc, chỉ đường cho chúng chạy nếu bị truy đuổi gắt gao... Bởi lẽ, mọi người nhận ra rằng quần loe tóc dài thì đâu phải là vi phạm cái TPMT lâu đời gì? Và rằng cái thời đó các cụ đã mặc đồ Tây rồi, ai mà vận áo the khăn xếp có khi lại còn bị bắt vào tù vì nghi là "lưu luyến đồ cụ Lý trưởng", "phong kiến" cũng nên!

Khi tôi về nước là cuối thập niên 70. Áo pull, quần bò loe, sơ-mi bó chít lấy người tôi mang về đang là "mốt" ăn chơi của thanh niên trong nước. Đầu năm 1978, tôi được mẹ dẫn vào Sài Gòn gặp gỡ bà con họ hàng mà khi ấy mới biết nhau. Từ lúc tôi xuống sân bay Tân Sơn Nhất, mọi người không ai nghĩ tôi là "dân cộng sản Bắc Việt". Họ ngây thơ tưởng tôi trở về từ Mỹ. Chồng bà dì ruột tôi là em trai của mẹ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, các con bà đưa tôi đến nhà nhà nhạc sĩ để khoe người họ hàng đặc biệt này, và lúc đó tôi đã được nghe Trịnh Vĩnh Trinh hát.

Khiêu vũ, một thời từng bị coi là "đồi trụy", đi ngược lại TPMT dân tộc... ("Nhảy đầm mất nết văn minh - Là phản tổ quốc, là khinh ông bà") - Ảnh minh họa: điệu salsa

Mốt ăn mặc đã không còn là vấn đề gì nhưng tôi không biết lúc đó đang cấm nhảy nhót. Thường thì nhân sinh nhật, ai đó đứng ra tổ chức liên hoan và mở nhạc lên nhảy (thời đó thanh niên nghe nhạc ABBA, "Boney M"..., chứ chưa có "Modern Talking", "Joy"... như sau này). Một lần tôi được người yêu đang là sinh viên rủ đi ăn sinh nhật một người bạn. Vô phúc làm sao, nhà người bạn ấy lại ở ngay sau sứ quán Pháp. Cả bọn khoảng hơn 20 đứa toàn là sinh viên đại học của các trường, chỉ có tôi là "cán bộ nhà nước" (chủ nhà cùng vài người nữa thì không đi học, cũng chửa đi làm). Chúng tôi đang ngồi hí hửng ăn bánh, kẹo, lạc rang và mở chai rượu trắng, nghe nhạc, sau đó vài đứa ra nhảy thì bỗng rầm rầm công an cầm súng chạy vào và bắt cả bọn ra xe về đồn Hàng Trống. Biên bản ghi: "Nghe nhạc không lành mạnh và uống rươu, nhảy nhót".

Chỉ vậy thôi nhưng chúng tôi bị quy là những thanh niên dại dột, vi phạm TPMT, sống "lai căng" nên bị nhốt hơn 10 ngày. Con trai thì bị nhốt với bọn trộm cắp, con gái thì bị nhốt chung với mấy chị cave, ngày ngày bị lôi lên hỏi cung. Cuối cùng chúng tôi cũng được thả, riêng cậu chủ nhà (tôi còn chưa kịp biết tên) thì bị 3 năm tù vì trong nhà cậu ta có những cuốn tạp chí Pháp (mà bây giờ bán ngoài đường nhan nhản, lúc đó gọi là "văn hóa phẩm đồi trụy"), và vì tội "tổ chức nhảy trái phép". Thật tội!

Khi trở về trường học, các sinh viên bị kỷ luật đúp 1 năm, có trường thì đuổi học vài đứa. Tôi cũng bị cơ quan kiểm điểm, cũng may từ viện trưởng cho đến trưởng phòng tôi đều là dân Tây học về nên họ rất thông cảm, thậm chí còn bắt tôi kể chuyện trong tù dạy mấy chị cave nhảy nhót thế nào, công an hỏi cung ra sao, sinh viên nhà ta trả lời thế nào? Để rồi cả hội cười ngặt nghẽo.

Nhưng buồn cười hơn cả là ông trưởng đồn ấy lập thành tích lớn nên được thăng chức, còn đến ngày 26-3 năm sau thì Trung ương Đoàn phát động phong trào các trường đại học tổ chức vũ hội trong sinh viên. Các "tội phạm" bị bắt năm trước, khi đó đều trở thành "hạt giống", phải ra nhảy "mồi" để "làm gương" cho các bạn khác.

Từ dạo ấy đến thập niên 90, cả nước các vũ trường mọc lên như NẤM sau mưa, chuyện nhảy nhót không còn bị đánh giá là "vi phạm TPMT" nữa. Dân trong nước tự hào là còn nhảy "sành điệu" hơn dân Tây học về, phong trào "quốc tế vũ" len vào tận các công sở, ngoài vườn hoa... Mọi người đều thấy tác dụng của nó là giải trí, vận động thân thể, giảm cân, là nghệ thuật để biểu diễn để đi thi quốc tế...

Trở về vụ New Century ầm ĩ mới đây, vũ trường này tồn tại đã gần chục năm và những tai tiếng về nó thì bây giờ "các cụ" bảo biết hết: biết rõ nó là tụ điểm ăn chơi của các đại gia, các thanh niên ăn chơi sa đọa, các người mẫu - diễn viên trong đường dây gái gọi cao cấp, nơi buôn bán ma túy, nơi mà các thanh niên trí thức, cán bộ công sở cũng có mặt. Nơi rượu Tây uống như... nước. Nơi mà các băng nhóm đến để thanh toán lẫn nhau... Ở đó, các cô gái mặc hở hang nhảy nhót thân hình uốn éo khêu gợi (nhảy không uốn éo thì không lẽ, người cứ đơ như cái cọc? - người viết bình luận). Là nơi mại dâm tại chỗ (bằng chứng là những bao cao su dùng rồi bị tịch thu tại trận, cùng những viên thuốc lắc).

Một nơi hang ổ như vậy, tối nào cũng có hơn ngàn thanh niên đến công khai làm những chuyên trái với TPMT (lần này cụm từ ấy lại thấy xuất hiện), "các cụ" đã biết tuốt, biết... tỏng tòng tong mà sao lại cứ để nó tồn tại bao năm? Hay để... dử cho nhiều nhiều mới bắt?! Hay... là nhân cớ này để đóng cửa tất cả các vũ trường ở trong nước, vì sự quản lý yếu kém của các cấp, các bộ các ngành?

Một tấm ảnh trong triển lãm “Closer” (bị từ chối tổ chức) của Nguyễn Kim Hoàng - Nguồn ảnh: talaGallery

Cô bạn nghệ sĩ trẻ của tôi chụp một xê-ri ảnh nuy rất đẹp và không hề dung tục, thô thiển hay gợi dục. Tôi đã xem trên mạng những bức ảnh ấy, và chẳng hề lấy làm ngạc nhiên khi cô xin phép làm triển lãm mà không được *. Bởi vì trong thời điểm này, các cấp lãnh đạo an toàn nhất là phải giữ cái ghế của mình. Nghệ thuật bao giờ cũng có chỗ để cho người ta soi mói, bình luận mỗi người một kiểu... Cứ viện cái lý do từ chối "không phù hợp với TPMT Việt" là chắc, chả ai dám bắt bẻ!

Cô bạn nhỏ của tôi, chớ nản lòng! TPMT dân tộc ta thay đổi theo từng thời điểm, và cách đánh giá của con người cũng (phải) thay đổi!

Hải Âu, từ Hà Nội

http://www.nhipcauthegioi.hu/modules.php?name=News&op=viewst&sid=362%20->

(*): Đường links talawas bị chặn lại bời bức tường lửa, các bạn muốn vào thì click vào đây :

http://anonymouse.org/cgi-bin/anon-www.cgi/http://www.talawas.org/talaDB/show...

Ôi trời...

Tình cờ đứa bạn ở nước ngoài lâu không liên lạc gửi cho đường links

http://english.vietnamnet.vn/lifestyle/2007/05/692586/

, hỏi, sao mày chụp hình ghê vậy, sến vậy, không được cấp phép là phải rồi. Hỡi ôi. Mở đường links ấy ra xem, trang tiếng Anh của Vietnamnet, thấy họ copy lại bài của Thanh niên, nhưng lấy hình minh họa bên báo tuổi trẻ ( cảnh phim tắm trong "Chuông reo là bắn" ) và ghi là A photo by Nguyen Kim Hoang.

Ôi, báo. Sao copy sửa chữa mà sai lầm chết người như thế này? Đã liên hệ nhờ sửa rồi, mà chẳng biết bao nhiêu người đã xem qua và nhầm lẫn như đứa bạn mình.

Những lỗi nhỏ:

Bài trên mục sổ tay nhật ký của Tuổi Trẻ thì tự thay đổi tên tiếng Việt của mình. "GẦN NỮA" thành GẦN HƠN.

http://www.tuoitre.com.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=200262&ChannelID=10

Còn ảnh minh họa trên báo Thanh Niên cũng để ngược. Bức ảnh số 10 của mình bị lật chỏng gọng lên. Đã liên hệ PV nhờ sửa, nhưng mà hình như bị quên rồi.

--------------->

Không những ảnh bị xoay chiều, mà còn bị đổi màu sắc lại cho gần giống với màu da người hơn.

http://www2.thanhnien.com.vn/Vanhoa/Mythuat/2007/5/7/191625.tno

Và tất cả những tờ khác copy lại cũng đang y như chiều đó. Hic, làm sao mà liên hệ cho hết.

http://www.tuoitre.com.vn/tianyon/Index.aspx?ArticleID=200034&ChannelID=10

http://www.vnmedia.vn/print.asp?newsid=89346

http://news.acomm.vn/Home/vanhoa/2007/05/79304.aspx

http://www.dantri.com.vn/giaitri/2007/4/178050.vip

http://tintuconline.com.vn/vn/print/vanhoa/141498/

http://www.tinvietonline.com/0/0/2007/5/122417/

http://www.baodoanhnghiep.com.vn/article.aspx?article_id=14735

...

Ngồi search trong google ra quá trời. Ui, các bạn nghệ sĩ ngoài kia tiên đoán đúng rồi, tự dưng thành ầm ĩ...

Nhưng mà, toàn là lên tiếng toàn về nhiếp ảnh. Chứ đâu có xoáy sâu vào chuyện kiểm duyệt chung cho giới mỹ thuật đâu.

Hì, ngoài kia ồn ào. Nhưng ở đây vẫn yên ắng thôi.

Lo cho dự án tiếp theo, không nghĩ ngợi gì nữa.

Một họa sĩ Nhật Bản bị tước giải thưởng vì “đạo” tranh

Nguyễn Đình Đăng

 

Theo tin của một loạt báo chí tại Nhật Bản cũng như các nước khác hồi tháng Sáu vừa qua ^[1] , một họa sĩ Nhật Bản vừa bị tước giải thưởng sau khi bị phát hiện là đã “đạo tranh” của một họa sĩ Italia.

A. Sughi (Italia)

Ông Yoshihiko Wada (66 tuổi) được tặng Giải thưởng Nghệ thuật của Bộ Văn hóa Nhật Bản vào tháng Ba năm 2006 nhờ các tác phẩm phản ánh cuộc sống đô thị ở Italia. Đây là một trong những giải thưởng văn hoá được coi là vinh dự nhất của Nhật, tương tự như giải Turner của Anh. Tuy nhiên, Bộ Văn hóa Nhật Bản đã quyết định thu hồi giải thưởng này sau khi ông Wada bị tố cáo là đã sao chép các tác phẩm của họa sĩ Alberto Sughi, người Italia, 77 tuổi ^[2] .

Y. Wada (Nhật)

Mặc dù chối là mình đã “đạo”, ông Wada nói là có quen biết ông Sughi thời ông Wada học ở Italia vào thập niên 70 của thế kỷ trước. Sau khi từ Italia trở về, Wada trở thành họa sĩ chuyên nghiệp, vừa vẽ tranh sơn dầu vừa làm giáo sư đại học mỹ thuật. Những năm gần đây, Wada liên tiếp đoạt giải thưởng hội họa. Tuy vậy ông chưa phải là họa sĩ rất tăm tiếng. Ở Nhật cũng ít người biết tiếng Alberto Sughi. Đó có thể là nguyên nhân vì sao việc Wada sao chép nhiều tranh của Sughi chỉ gần đây mới bị phát hiện. Wada bao biện rằng ông “chịu ảnh hưởng về mặt nghệ thuật” từ họa sĩ người Italia này. “Phong cách của tôi là vay mượn bố cục từ các nghệ sĩ khác, sau đó thêm vào các ý tưởng của chính mình.” – ông Wada nói – “Chỉ có các họa sĩ từng học ở nước ngoài về mới hiểu được sự khác nhau rất tinh tế đó.” Xét về khía cạnh lịch sử, hội họa cận - hiện đại Nhật Bản được phát triển chủ yếu dựa trên học hỏi từ phương Tây. Kết quả là phần lớn các họa sĩ cận - hiện đại Nhật Bản chịu ảnh hưởng của mỹ thuật phương Tây. Trong tình trạng như vậy không dễ phân định ranh giới giữa sao chép và sáng tạo chịu sự ảnh hưởng. Tuy nhiên khi so sánh cạnh nhau, nhiều “tác phẩm” của Wada thực sự giống hệt tranh của Sughi. Ví dụ, bức “Mẹ và con” của Wada giống gần như y nguyên bức “Virgo Laurentana” của Sughi. Thế ngồi của các nhân vật trung tâm là giống hệt nhau, còn các chi tiết rất nhỏ cũng cho thấy rõ ràng là có sự sao chép. Bức “Mơ mộng” của Wada là sản phẩm sao chép từ bức “Quán piano Italia” của Sughi. Trang web tại http://plaza.rakuten.co.jp/maou2006/10000 so sánh 17 bức tranh của A. Sughi với các bức do Y. Wada “sao chép”. Bảng minh họa bên dưới xếp 3 bức tranh của Sughi cạnh 3 bức do Wada “copied”. Có thể thấy các bức tranh của họa sĩ Italia (cột trái) có một hòa sắc nhất quán và hình họa nhiều sinh khí, trong khi các bức copy của ông thợ Nhật Bản vừa “sượng” về màu vừa “non tay” về hình họa. Những “ý tưởng” mà ông này thêm vào như bức tường chắn trước mặt cặp vợ chồng trong bức “Dạ tiệc” - sao chép từ bức “Vợ chồng” của Sughi - còn cho thấy một kiến thức nhiều lỗ hổng trong việc xử lý không gian và ánh sáng. Thật quả không sai khi có người nói: “‘Đạo' tức là lấy một cái gì đó từ người khác và làm cho nó tồi tệ hơn.” (George Moore – nhà văn Anh (1852 – 1933)).

Một số tác phẩm của Alberto Sughi (cột trái) bị Yoshihiko Wada “đạo” (cột phải)

Alberto Sughi, Quán piano Italia (1996)	Yoshihiko Wada, Mơ mộng (2004)
Alberto Sughi, Đức Mẹ (Virgo laurentana) (1995)	Yoshihiko Wada, Mẹ và con
Alberto Sughi, Vợ chồng (1976)	Yoshihiko Wada, Dạ tiệc (2005)

Nhật Bản lập tức phái các thanh tra tới Rome. Họa sĩ Sughi cho biết ông không ngờ rằng các tác phẩm của ông đã bị họa sĩ Nhật Bản sao chép gần như y nguyên. Vì thế ông kết luận rằng các tranh của Wada là “hàng ăn cắp”. Họa sĩ người Italia còn nói rằng lúc đầu ông nghĩ Wada chỉ là một fan chứ không phải một họa sĩ thực sự. Ông đã từng cho phép Wada chụp lại các bức tranh của mình tất cả 5 lần tại xưởng vẽ, chẳng qua ông cứ tưởng rằng Wada là một thày giáo dạy mỹ thuật cần sưu tầm tư liệu cho bài giảng của mình.



Có bằng chứng cho thấy Wada tự cảm thấy có lỗi sau khi được trao giải thưởng. Tháng Năm vừa qua, trước khi xì-căng-đan này “xì” ra, Wada đã sang Italia, tới thăm xưởng vẽ của Sughi. Nghe nói Wada đã nhắn lại với Sughi rằng ông đang bị ung thư phổi, và ông van xin họa sĩ người Italia đừng kiện ông ra tòa. Sughi nói rằng ông không có ý định sẽ kiện Wada, vì theo ông, chỉ dư luận xã hội không thôi cũng đã đủ đau khổ và nhục nhã cho Wada lắm rồi ^[3] .



Ngay sau khi Bộ Văn hóa quyết định thu hồi giải thưởng, Wada còn bị tước Giải thưởng lớn của Bảo tàng Mỹ thuật Sompo của Nhật mang tên Seiji Togo trao cho bức tranh “Tư duy” (162 x 194 cm, 2001) sao chép gần như y nguyên tác phẩm “Quán ở ngã tư” của Alberto Sughi (vẽ vào thập niên 90 của thế kỷ trước) ^[4] .



Việc những “tác phẩm” như vậy được trao giải của Bộ Văn hóa đã khiến dư luận đòi phải xét lại các nguyên tắc và tiêu chuẩn chọn các ủy viên hội đồng chấm giải thưởng. Theo Thời báo Nhật Bản ngày 12/7/2006 Bộ Văn hóa Nhật vừa cho hay sẽ thay thế toàn bộ các ủy viên hội đồng giải thưởng hiện nay bằng các chuyên gia mới. Số ủy viên hội đồng tuyển chọn sẽ được tăng từ 7 lên 11 người, còn hội đồng đề cử sẽ có 15 người thay vì 10 trước đây.



Danh họa Pháp Paul Gauguin (1848 – 1903) từng nói: “Nếu như tôi chỉ làm những gì đã được làm ra từ trước, tôi sẽ thành một tên đạo họa và sẽ tự coi mình vô giá trị; vì thế tôi quyết định làm một cái gì đó khác đi và người ta gọi tôi là đồ vô luân. Tôi thà làm một đồ vô luân còn hơn làm một tên đạo họa.”



Tokyo 12/7/2006



© 2006 talawas

---

^[1]Bài này được dịch và tóm lược từ các thông tin đăng tại nhật báo Yomiuri Shimbun ngày 10/6/2006, Asahi ngày 9/6/2006, The Australian ngày 9/6/2006, Times online ngày 8/6/2006, Kyodo News ngày 7/6/2006, BBC ngày 5/6/2006, Il Tempo ngày 2/6/2006, The Japan Times ngày 30/5/2006.
^[2]Alberto Sughi (sinh năm 1928) - được coi là một trong các họa sĩ hàng đầu của Italia trong thập niên 50 của thế kỷ trước và là một trong những đại diện của trường phái hiện thực hiện sinh (existential realism). Ông từng được bầu làm chủ tịch Quadriennale của Rome năm 1992 và đoạt giải thưởng hội họa Michelangelo năm 2002 tại Rome.
^[3]Sau đây là bản dịch tuyên bố (bằng tiếng Anh và tiếng Italia) ngày 30/5/2006 của họa sĩ Alberto Sughi đăng tại trang web của ông http://www.albertosughi.com/ “Tôi được thông báo, lúc đầu bởi Đại sứ quán Nhật ở Rome, và sau đó trực tiếp bởi các quan chức từ Tokyo, về cuộc điều tra của Bộ Văn hóa Nhật về những cáo buộc đối với họa sĩ Nhật Bản Yoshihiko Wada. Wada, người mới đây được trao giải thưởng của Bộ trưởng Văn hóa Nhật Bản, bị cáo buộc là đã “đạo họa” các tác phẩm của tôi. Sau khi xem các vựng tập và ảnh chụp mà người ta gửi cho tôi, tôi đã có thể kiểm chứng được rằng đại đa số các tác phẩm của Wada là sao y bản chính từ các bức tranh của tôi. Tôi rất bức xúc về việc này.
Việc đạo họa thô bạo này vi phạm các quyền của nghệ sĩ - người sở hữu duy nhất các hình tượng do mình tạo ra: đây là sự xâm phạm nghiêm trọng luật quốc tế, mà Wada đã gây ra nhằm đạt nhiều ưu thế cho cá nhân mình. Đồng thời tôi cho rằng tất cả các hội đồng nghệ thuật liên quan đã làm việc thiếu thận trọng, ghi công cho một kẻ đạo họa, người cuối cùng cũng đã lừa dối tất cả bọn họ.
Toàn bộ vụ này chắc hẳn đã tạo tin “giật gân” nếu quý vị lưu ý rằng tôi đã bị báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng vây kín, theo đúng nghĩa đen của từ đó, trong vài ngày gần đây, từ đài phát thanh Nhật Bản đến vô tuyến truyền hình.”
^[4]Xem quyết định ngày 7/6/2006 của Bảo tàng Mỹ thuật Sompo (nguyên văn tiếng Nhật) tại http://www.sompo-japan.co.jp/museum/pdf/060607.pdf